Tym razem pomoce, które możesz wykonać sama lub sam, przedstawiam materiały do wydrukowania i wykorzystania. Tak, jak przy pomocach z Wydawnictwa Centrum Edukacji Obywatelskiej najważniejsze jest pytanie: Po co ja je używam, co chce osiągnąć dzięki nim?

Bez odpowiedzi na te pytania wszelkie pomoce schodzą do rangi gadżetów i nie mają wpływu na nauczanie i uczenia się uczniów.

Na dole strony znajdują się materiały do pobrania.

Zakładka

Zacznijmy od zakładki, którą nauczyciel może używać jako zakładkę do książki lub do powieszenia na ścianie, aby przypominała o strategiach oceniania kształtującego, o refleksji uczniowskiej i o użytecznych zdaniach podsumowujących.

Można rzucać kostką i w ten sposób wybierać dla uczniów zdanie podsumowujące. To zapewnia, że stale nie używamy takich samych zdań do dokończenia.

Dlaczego zakładka?

Po pierwsze strategie oceniania kształtującego, mogą być znane i widoczne dla nauczyciela i uczniów, co daje nadzieję, że zostaną powoli wprowadzone do nauczania. Przyjęło się myśleć, że strategie są dla nauczyciela, ale tak samo istotne jest, aby uczniowie je znali i przez to rozumieli poczynania nauczyciela.

Strategie dla ucznia mogą wyglądać tak:

1. Znam cele i kryteria sukcesu (do lekcji, zadania edukacyjnego i sprawdzianu)
2. W klasie organizowane są dyskusje, możemy zadawać pytania i przekazywać nauczycielowi informację, jak chcielibyśmy być nauczani.

• Otrzymuję do swojej pracy informację zwrotną, która pomaga mi dokonywać postępy.

1. Pracujemy w parach i grupach i korzystamy wzajemnie ze swojej wiedzy i umiejętności.
2. Jestem na drodze, aby być autorem procesu mojego uczenia się.

Po drugie, zdania podsumowujące są łatwą techniką animowania refleksji uczniowskiej, która jest niezbędna w procesie uczenia się. Warto mieć podpowiedzi takich zdań.

Kalendarz – Czego się nauczyłam/em?

Niezwykle ważna w procesie uczenia się jest refleksja uczniowska. W kalendarzu proponujemy refleksję podsumowującą. Pod koniec miesiąca razem z uczniami można zastanowić się, czego się przez miesiąc nauczyliśmy. Najlepiej, jeśli zbiegnie się to z końcem jakiegoś tematu. Uczniowie mogą wpisać w kalendarz, to czego się nauczyli, daje to im świadomość, że się nauczyli, nadaje sens uczeniu się i stanowi powtórkę. Jest to blisko idei profesora Johna Hattiego, który propaguje – „widoczne uczenie się”. Początkiem wprowadzania tej idei do nauczania jest uświadomienie uczniom, że się uczą, że ich czas spędzony w szkole ma sens.

Można powiesić kalendarz na ścianie i pod koniec tematu wpisywać w niego – to czego się nauczyliśmy. Można użyć przedstawionego poniżej schematu z obrazkami, ale można też polecić uczniom zrobienie mapy myślowej na dużym papierze lub samemu wykonać rysunki związane z tematem.

Kilka pomysłów, jak można kalendarz wykorzystać:

1. Wieszamy kartkę z kalendarza na ścianie i na koniec miesiąca (bądź po skończeniu jakiegoś działu) razem z uczniami robimy powtórzenie pt. Czego się nauczyliśmy? Dzięki takiemu podsumowaniu uczniowie uświadamiają sobie, czego się nauczyli i lepiej mogą przygotować się do sprawdzianu.
2. Wieszamy kartkę z kalendarza na ścianie i przed sprawdzianem razem z uczniami wpisujemy kryteria sukcesu (nacobezu) do sprawdzianu. Dzięki temu uczniowie wiedzą, jak powinni się przygotować do sprawdzianu i jakie są wobec nich oczekiwania.
3. Wieszamy kartkę z kalendarza na ścianie i na niej zapisujemy terminy sprawdzianów lub treść prac domowych. Dzięki tym zapisom, uczniowie wiedzą kiedy są terminy sprawdzianów i jaka jest treść i termin wykonania pracy domowej.
4. Wieszamy kartkę z kalendarza na ścianie i razem z uczniami przedyskutowujemy, co oznaczają hasła napisane na obrazkach. Daje to szansę na uwspólnianie myślenia o OK zeszycie i buduje partnerstwo pomiędzy nauczycielem i uczniami.
5. Wieszamy kartkę z kalendarza na ścianie i w oznaczonym terminie prosimy uczniów o zapisanie (anonimowo), jak chcieliby, aby nauczyciel ich uczył – RADY DLA NAUCZYCIELA. Dzięki temu nauczyciel może dowiedzieć się, co warto zmienić w jego nauczaniu i jak uczniowie najlepiej się uczą.

Na pewno sami znajdziecie jeszcze inne sposoby wykorzystania tego materiału. Poszczególne kartki trzeba drukować w odpowiednim czasie/miesiącu, najlepiej na sztywniejszym papierze i w kolorze.

Poniżej jedna z kartek kalendarza.

Pojęcie

Pomoc służy do wprowadzanie w nauczaniu nowego pojęcia.

W miejscu pojęcie uczeń wpisuje nazwę pojęcia, w lewej części podaje przykłady na to pojęcie, a w prawej – kontrprzykłady, czyli coś, co nie spełnia warunków na to pojęcie (niekoniecznie przeciwieństwo).

Po podaniu i skonsultowaniu przykładów i kontrprzykładów w klasie z innymi uczniami, każdy uczeń pisze własną definicję określającą dane pojęcie.

Np. 1

Pojęcie: liczby pierwsze
Przykłady: 3, 17, 19 23, 57
Kontrprzykłady: 2, 10, 72, 55

1. 2

Pojęcie: Samożywność
Przykłady: fotosynteza, rośliny, chemosynteza, sinice, jemioła, rosiczka
Kontrprzykłady: grzyby, samodzielne przygotowanie posiłków, wirusy, łuskiewnik różowy

1. 3

Pojęcie: Oparzenia chemiczne
Przykłady: kwasy, zasady, kret, domestos, akumulator, neutralizacja wodą
Kontrprzykłady: neutralizacja kwasu zasadą, neutralizacja zasady kwasem, wrzątek, promieniowanie UV

Pomoc ta pozwala uczniom na samodzielne zdefiniowanie nowego pojęcia. Dzięki temu uczeń lepiej je zapamiętuje i rozumie.

Mamo i Tato

Pomoc przeznaczona dla rodziców dzieci młodszych. Jeśli ją omówimy z rodzicami i przekażemy im kartkę z wydrukiem, to zwiększamy szanse na lepszą komunikację uczniów z ich rodzicami.

Karty dymkowe

W kursie OK zeszyt zaproponowaliśmy nauczycielom stosowanie wklejek. Każda z nich ma jakiś cel związany z jej wypełnieniem. Samych nas zadziwiło, że karty z rysunkami cieszą się takim powodzeniem u uczniów, znacznie większym niż polecenie napisania czegoś na kartce bez rysunku. Możecie potraktować karty dymkowe, jako inspirację do stworzenia własnych.
Karty można pobrać i wydrukować pod linkami zamieszczonymi pod opisami.

1. Karty „Początek, Koniec i Potrzeby”

To rysunki postaci z dymkami do uzupełnienia, uczniowie mają za zadanie dokończyć zdania, np.: „Wiem …”; „Chce się dowiedzieć …”; „Aby się tego nauczyć, potrzebuję …”;, „Myślę, że …” ; „Chcę zapytać …”; „Chcielibyśmy, aby podczas lekcji…”
Chodzi o to, aby zapytać uczniów o:

• ich potrzeby – „Chcielibyśmy, aby podczas lekcji…”, „Chcę się dowiedzieć …”; „Aby się tego nauczyć, potrzebuję …”;,
• to co już wiedzą na dany temat – „Wiem …”; „Myślę, że …”.

Na pewno coś już słyszeli albo tematyka jest o podobna do czegoś, co już znają, co się im kojarzy.

• o podsumowanie – „Chcę zapytać ..”; „Myślę, że …”

Podsumowanie ma skłonić uczniów do refleksji i samooceny oraz do określenia przyszłych potrzeb.

2. Karta „Kategorie”

Niezwykle efektywnym sposobem na uczenie się jest – kategoryzowanie. Może ono być stosowane zarówno na początku lekcji, gdy uczniowie dopiero poznają pojęcia, jak i w środku lekcji i na jej lekcji, gdy podsumowują temat. Kategoryzowanie można stosować dwojako:

• Nauczyciel sporządza listę zagadnień związanych z tematem oraz listę kategorii i
  prosi uczniów o umieszczenie zagadnień w odpowiednich kategoriach.
• Nauczyciel sporządza listę zagadnień związanych z tematem i prosi uczniów o wymyślenie kategorii, a następnie umieszczenie zagadnień w odpowiednich kategoriach.
  Druga droga jest szczególnie przydatna przy podsumowaniu, gdyż angażuje uczniów w wymyślenie kategorii związanych z tematem.

3. Karta „Kieszeń, kosz i walizka”

Sposób na podsumowanie lekcji. Wiemy, jak ważne jest podsumowanie lekcji i refleksja ucznia – co było dla niego ważne. Na karcie znajdują się 3 obiekty:
•    kieszeń – przyda mi się już teraz,
•    walizka – myślę, że przyda mi się po pewnym czasie,
•    kosz – myślę, że mi się nie przyda.
Uczniowie według swojego uznania wpisują zagadnienia w odpowiedni obiekt. Nauczyciel może zebrać karty od uczniów i przeanalizować ich opinie, aby dostosować nauczanie do ich potrzeb.

4. Karta „Podobieństwa i różnice”

Dobrym sposobem na nauczanie i uczenie się jest szukanie podobieństw i różnic pomiędzy pojęciami. Takie polecenie może być zastosowane na początku lekcji, gdy poszukujemy skojarzeń z nowym materiałem, ale też przy powtórzeniu, aby uświadomić czym się pojęcia różnią lub w czym są podobne. Ważne jest, aby to sami uczniowie wpisywali podobieństwa i różnice.