Odpowiedzialni konsumenci to my

Informacje o materiale

Autor/-ka: MARTA JACKOWSKA-UWADIZU

Data dodania: 11.09.2021

Grupa docelowa: Nauczyciele przedmiotowi, Wychowawcy, Specjaliści w szkole, Bibliotekarze

Artykuł

Wszyscy jesteśmy konsumentami

W 1983 roku ustanowiono Międzynarodowy Dzień Konsumenta w rocznicę przemówienia prezydenta Johna F. Kennedy’ego, wygłoszonego w 1962 roku  w Kongresie Stanów Zjednoczonych, podczas którego prezydent USA sformułował cztery podstawowe prawa konsumentów: do informacji, do wyboru, do bezpieczeństwa i do reprezentacji. Mija 46 lat od daty przemówienia J.F. Kennedy’ego. Wiele zmieniło się od tego czasu w kwestii konsumpcji i praw konsumentów. Choć prezydent powiedział, że Konsumenci to my wszyscy, istnieje bardzo wiele nierówności związanych z prawami konsumentów i prawami osób, które dobra konsumenckie produkują, co widoczne jest w podziale na globalną Północ i globalne Południe. Z okazji Międzynarodowego Dnia Konsumenta proponujemy materiały CEO poruszające kwestię odpowiedzialnej konsumpcji i produkcji do wykorzystania na Waszych zajęciach w szkole.

Odpowiedzialna konsumpcja

Choć wszyscy jesteśmy konsumentami nie zawsze zdajemy sobie sprawę z tego, jakie przysługują nam prawa i dajemy się złapać na wędkę promocji, nieuczciwych reklam i innych haczyków marketingowych. Możemy ułatwić poruszanie się w świecie produktów naszym dzieciom, zaznajamiając je z Konsumenckim ABC. To pierwszy krok, do zrozumienia, jak ważne są nasze codziennie wybory. Zwłaszcza jeśli chodzi o odpowiedzialną konsumpcję i produkcję, które są jednym z tematów, jakie porusza edukacja globalna i 12 Celem Zrównoważonego Rozwoju. W temacie tym możemy mówić o nierówności w dostępie do zasobów między globalnym Południem a globalną Północą, promowaniu efektywnego zużycia energii i innych zasobów, trwałej infrastrukturze, dostępie do podstawowych usług, godziwych miejsc pracy oraz lepszej jakości życia.

Ślad ekologiczny

Dlaczego w ogóle powinniśmy przejmować się tym, co i jak konsumujemy? Jak twierdzi ONZ jeśli, zgodnie z szacunkami, populacja świata do 2050 roku wzrośnie do 9,6 miliarda, to do prowadzenia dotychczasowego stylu życia będziemy potrzebować bogactw naturalnych w ilościach odpowiadających trzykrotności zasobów naszej planety. Aby sprawdzić, ile biologicznie produktywnych terenów i obszarów morskich jest niezbędnych do zapewnienia nam zasobów potrzebnych do konsumpcji, oraz by zasymilować odpady z tą konsumpcją związane, proponujemy scenariusz pt. “Ślad ekologiczny”. Każdego roku marnotrawi się 3 miliardy żywności, podczas gdy na świecie 1 miliard ludzi cierpi z powodu niedożywienia, a kolejny miliard głoduje. To samo dotyczy wody. Podczas gdy ludzie zużywają ją szybciej, niż przyroda może ją oczyścić, około 1 miliarda ludzi na świecie nie ma dostępu do wody pitnej. A to tylko dwa z przykładów marnowania ważnych surowców, na co wpływ mają nasze codzienne wybory, począwszy od kupna owoców po ubrania, telefony i samochody. Kupujemy coraz więcej i coraz więcej wyrzucamy, a wiele z przedmiotów, które  kupujemy jest nam zupełnie niepotrzebnych, wpadamy po prostu w pułapkę konsumpcjonizmu. Czy zjawisko to jest czymś nowym? Możemy to przemyśleć wykorzystując scenariusz Sylwii Międzybrodzkiej do języka polskiego pt. “Ile kart lojalnościowych miałaby dziś żona modna?”. Możemy przemyśleć nasze wybory i przyjrzeć się  nierównościom na świecie wykorzystując na zajęciach artystycznych scenariusz pt: “Antykonsumpcyjna martwa natura”. Możemy też, zamiast kupować, sami tworzyć potrzebne nam produkty, lub przerabiać te, które już posiadamy, dając im drugie życie. Jak to zrobić? Sprawdźcie zasadę 3R w scenariuszu pt.”Drugie życie dżinsów”.

Zrównoważona produkcja

Zrównoważona konsumpcja i produkcja zakłada “dokonanie czegoś lepiej i więcej przy użyciu mniejszych środków”.  Dzięki wydajniejszym procesom produkcyjnym i lepszym systemom zarządzania ochroną środowiska możemy znacznie ograniczyć ilość wytwarzanych zanieczyszczeń i odpadów oraz zaoszczędzić wodę i inne zasoby naturalne, z którymi jesteśmy czasem bardzo związani, choć nie zawsze zdajemy sobie z tego sprawę. Takim przykładem może być las, z którego wiele przedmiotów codziennego użytku bierze swój początek. Więcej na ten temat znajdziecie w scenariuszu pt. “Wszystkie drogi prowadzą do lasu”.

Świadomość ekologiczna

Dzięki zwiększającej się świadomości współzależności między zasobami naturalnymi a naszym codziennym życiem, instytucje narodowe jak i międzynarodowe tworzą plany działania na rzecz zrównoważonej konsumpcji i produkcji oraz zrównoważonej polityki przemysłowej. W dokumentach Komisji Europejskiej na przykład znajdują się dyrektywy dotyczące norm produkcji, wsparcia eko-innowacji i ekologicznych zamówień publicznych, oznakowań na opakowaniach czy działania zmierzające do stworzenia światowych rynków dla produktów ekologicznych. Aby przyjrzeć się konsekwencjom niewłaściwej produkcji i zrozumieć potrzeby wprowadzania tych zmian proponujemy scenariusz Bogumiła Filipiuka do języka angielskiego  pt. “Czy twój telefon może stać się bronią? (can your phone turn into a gun?)”, który pokazuje uczniom i uczennicom niektóre konsekwencje wynikające z przeniesienia produkcji elektroniki do krajów globalnego Południa.

Eko-rozwiązania

Przeniesienie produkcji poza UE powoduje być może obniżenie kosztów dla producentów, ale na skalę globalna powoduje niechciane zmiany klimatyczne i społeczne, często nieodwracalne. Tymczasem dzięki zastosowaniu rozwiązań, proponowanych przez decydentów można zaoszczędzić nie tylko zasoby naturalne, ale też pieniądze. Komisja Europejska obliczyła, że dzięki wprowadzeniu usprawnień w budownictwie i w użytkowaniu budynków w UE moglibyśmy obniżyć końcowe zużycie energii o 42 proc., a poziom emisji gazów cieplarnianych o około 35 proc., jak również ograniczyć zużycie wody o 30 proc. Natomiast według danych ONZ gdyby ludzie na całym świecie korzystali z energooszczędnych żarówek, zaoszczędzono by  120 miliardów USD rocznie! Co ciekawe wiele innowacyjnych projektów powstaje w krajach globalnego Południa. Przykładem mogą być Pływające pola w Bangladeszu lub Biogazownie na Sri-Lance. Najważniejsze jest jednak to,  że wielu małych-wielkich zmian możemy dokonywać w swoich gospodarstwach domowych segregując odpady, tworząc kompostowniki, oszczędzając wodę, prąd i gaz. Scenariusz Jadwigi Jarosz do języka polskiego pt: “Ludzkość w obliczu zadań. „List w butelce” Sławomira Mrożka.” porusza kwestię poczucia wspólnoty i solidarności, stanowiąc ciekawy punkt wyjścia do rozmowy o odpowiedzialności za środowisko naturalne, w tym za zmiany klimatyczne, obserwowane na całym świecie.

Zrównoważony handel

Abyśmy mogli być świadomymi i odpowiedzialnymi konsumentami, musimy zdawać sobie sprawę z całego łańcucha produkcji i dostaw produktów, które do nas trafiają. Ale zrównoważona produkcja to również eliminowanie przymusowej pracy, współczesnych form niewolnictwa i handel ludźmi; zakazać i wyeliminować najgorsze formy  pracy dzieci, w tym rekrutację i wykorzystywanie dzieci-żołnierzy. Dziedzina ta związana jest z pojęciem sprawiedliwego handlu (fairtrade), którego zasady przybliży uczniom scenariusz Magdaleny Rewers do języka angielskiego pt: “Fairtrade – o co chodzi? (fairtrade – what is it all about?)”.

Odpowiedzialni konsumenci to MY

Na pewno każdy z nas może znaleźć w swoim otoczeniu produkty, które nie są fairtrade. Możemy próbować zmienić nawyki, czytając etykiety i wybierając produkty fairtrade, robiąc zakupy w odpowiednich miejscach, czy ograniczając konsumpcję. Pomóc nam mogą strony , które zajmują się tematyką sprawiedliwego handlu jak np. strona Koalicji Sprawiedliwego Handlu: Fairtrade Polska lub Fundacji Kupuj Odpowiedzialnie, na której znajduje się przewodnik dla konsumentów i konsumentek zawierający ranking bardziej przyjaznych środowisku i odpowiedzialnych społecznie marek. Aby ograniczyć marnowanie jedzenia możemy mniej kupować, dzielić się jedzeniem i korzystać z miejskich jadłodzielni, znajdujących się w coraz większej ilości miast. Ich aktualne adresy znajdują się na Facebooku Foodsharing Polska. Każdy z nas może stać się odpowiedzialnym konsumentem, świadomym jakie konsekwencje mają jego wybory i gotowym do szukania korzystnych rozwiązań. Choć działania na rzecz globalnej zmiany mogą wydawać się trudne pamiętajmy, że działając lokalnie wpływamy na globalną zmianę.

Podobne materiały

Scenariusz lub ćwiczenie

Co Europa zawdzięcza arabom?

Co Europa zawdzięcza Arabom? Islam jako religia obecna od zawsze w Europie. Scenariusz zajęć na lekcje historii,
Zobacz
Dobra praktyka

Tydzień Edukacji Globalnej. Pomysły na aktywności.

Jak zorganizować Tydzień Edukacji Globalnej w Waszej szkole? Poradnik krok po kroku
Zobacz
Scenariusz lub ćwiczenie

What do all those numbers mean? – Migrants...

What do all those numbers mean? – Migrants and numbers. Scenariusz zajęć na lekcję języka angielskiego w
Zobacz
Dobra praktyka

Jak poruszać tematykę migracyjną na zajęciach geografii?

Jak poruszać tematykę migracyjną na zajęciach przedmiotowych z geografii? Materiał metodyczny do szkół ponadpodstawowych
Zobacz
Scenariusz lub ćwiczenie

Why do people move? Dlaczego ludzie się przemieszczają?

Why do people move? Dlaczego ludzie się przemieszczają? Scenariusz zajęć z języka angielskiego dla szkół ponadpodstawowych
Zobacz
Dobra praktyka

Jak poruszać tematykę migracyjną na godzinie wychowawczej?

Jak poruszać tematykę migracyjną na godzinie wychowawczej? Materiał metodyczny
Zobacz
Film lub webinarium

Jak prowadzić zajęcia na temat migracji?

Jak prowadzić zajęcia na temat migracji i uchodźstwa z poszanowaniem różnych punktów widzenia? Prezentacja z webinarium Centrum
Zobacz
Dobra praktyka

Dobre praktyki związane z migracjami

Dobre praktyki związane z migracjami. Materiał merytoryczny
Zobacz
Scenariusz lub ćwiczenie

Punkty widzenia w Klubie Dobrej Rozmowy

Klub dobrej rozmowy. Scenariusz wprowadzający
Zobacz
Dobra praktyka

Klub Dobrej Rozmowy z ciekawym człowiekiem

Klub dobrej rozmowy z gościem. Wskazówki, jak zorganizować spotkanie z osobą z doświadczeniem migracji.
Zobacz
Scenariusz lub ćwiczenie

Rola polskiej emigracji w odzyskaniu niepodległości w 1918...

Rola i udział polskiej emigracji w odzyskaniu niepodległości w 1918 r. Scenariusz zajęć historii dla VII klasy
Zobacz
Artykuł

Kryzys humanitarny w Jemenie

Kryzys humanitarny w Jemenie. Najważniejsze informacje dla nauczycieli i edukatorów
Zobacz
Biblioteka materiałów

Chcesz usystematyzować swoją wiedzę z tego obszaru?

Przejdź do sekcji TEMATY