Projekt sportowy o migracjach?

Dobra praktyka

Informacje o materiale

Data dodania: 06.04.2022

Grupa docelowa: Bibliotekarze, Dyrektorzy, Nauczyciele przedmiotowi, Specjaliści w szkole, Wychowawcy

Opis materiału

Dobry projekt młodzieżowy angażuje uczniów, rozwija i poszerza ich zainteresowania, uczy współpracy i inspiruje. Kiedy znajdzie podatny grunt, kiedy widać jego pozytywne rezultaty, może stać się iskrą zapalającą aktywizm uczestników i budującą ich relacje na wiele lat.
Zachęcamy do tego, by spojrzeć na projekty młodzieżowe interdyscyplinarnie. Do poszukiwania inspiracji i nowych niestandardowych pomysłów, które będą angażować młodzież i zachęcać ich do społecznego aktywizmu.

W środowiskach wielokulturowych, w których obecne są osoby z doświadczeniem migracji, ogromne znaczenie dla budowania zdrowej społeczności szkolnej mają działania integracyjne. Sport pomaga budować mosty, uczy współpracy i zdrowej rywalizacji, pozwala się spotkać i być razem nawet wtedy, kiedy nie posługujemy się tym samym językiem.

Dlatego zachęcamy do pomyślenia o rozgrywkach sportowych jako przestrzeni promującej integrację, budującej kulturę włączającą oraz do skorzystania z doświadczeń osoby, której poprzez sportowe inicjatywy udało się zrobić wiele dobrego dla lokalnej społeczności. O Etnolidze opowiada jej inicjator i wieloletni organizator Krzysztof Jarymowicz.

Etnoliga to społeczność międzykulturowa związana z ideą integracji poprzez sport, promująca takie wartości jak równość, sprawiedliwość, różnorodność, uczciwość. Pod szyldem tego przedsięwzięcia organizowane są gry szkoleniowe i sparingowe, turnieje charytatywne i zajęcia dla dzieci uchodźców. Największym wydarzeniem jest liga piłki nożnej w Warszawie, odbywająca się jesienią i na wiosnę. Bierze w niej udział kilkaset osób pochodzących z ponad stu krajów. Uczestnikiem turnieju może być każdy powyżej 16 r. ż., kto zgłosi się do udziału w mieszanej pod względem kulturowym i płciowym drużyny. Gracze i graczki współtworzą główne wydarzenie i towarzyszące mu imprezy edukacyjne i integracyjne (np. warsztaty dla dzieci uchodźczych).

Rozgrywki Etnoligi i towarzyszące im działania w 2021 i 2022 roku odbywają się przy finansowym wsparciu Unii Europejskiej w ramach regrantingowego projektu “I am European: Historie i fakty o migracjach na XXI wiek” realizowanego przez Centrum Edukacji Obywatelskiej.

Dowiedz się więcej o etnolidze: https://www.etnoliga.org/pl/

CEO: Dziś Etnoliga to właściwie społeczność kilkuset osób związanych z ideą integracji poprzez sport, zainteresowanych zarówno graniem w piłkę nożną, jak i uczestniczeniem w międzykulturowej wspólnocie. Ale pomysł powstał jako pojedyncza inicjatywa. Zasugerowałabym nawet, że jako lokalny projekt młodzieżowy. Jak zaczynaliście?

Krzysztof: Zaczęło się 17 lat temu od ciekawości. Chciałem dowiedzieć się kim są, co robią, jak żyją uchodźcy w Polsce. Wtedy był to temat był zupełnie nierozpoznany. Zlokalizowałem ośrodki dla cudzoziemców i zacząłem myśleć o zorganizowaniu wspólnej aktywności, która byłaby włączająca, łatwa do wdrożenia, niewymagająca wielu predyspozycji od uczestników. Do tego nadaje się właśnie futbol. Podczas pierwszych wizyt w ośrodkach zaproponowałem po prostu wspólną grę, a ponieważ spotkało się to z bardzo dużym entuzjazmem, zorganizowałem turniej integracyjny mieszkańców ośrodków z polskimi uczniami i studentami. Dopiero w jego trakcie i potem zaczęliśmy pracować nad koncepcją cyklicznych meczy i innych aspektów, które wspierają integrację.

CEO: W jaki sposób zapewniacie w Etnolidze ten element integracji? Jaka jest Wasza recepta na tworzenie  kultury włączającej, która charakteryzuje Waszą społeczność?

Krzysztof: Myślę, że dużą wartością Etnoligi jest to, że zawodnicy i zawodniczki  aktywnie uczestniczą w jej tworzeniu i ulepszaniu. Z czasem wspólnie z uczestnikami wypracowaliśmy zasady.  To właśnie one pomagają nam realizować zadanie włączania i integracji. Przypominają, że chcemy dawać poczucie wartości i sprawczości osobom doświadczającym wykluczenia. Sprawić, że poczują się członkami społeczności. Te zasady  trochę zmieniają się z edycji na edycję (temu służy rada ligi – to też ważny, demokratyczny element projektu), ale podstawowe reguły są te same.

ZASADY ETNOLIGI:

  • Liga jest całkowicie bezpłatna (bo sport jest prawem człowieka! UNESCO 1991).
  • W każdej drużynie grają wspólnie kobiety i mężczyźni z różnych krajów i środowisk, w tym osoby zagrożone wykluczeniem z powodu pochodzenia, ubóstwa, niepełnosprawności, orientacji seksualnej, itp. To wręcz wymusza integrację wewnątrz drużyn i przeciwdziała rywalizacji na poziomie my-oni.
  • Aby lepiej wspierać osoby o mniejszych szansach, aplikować można nie tylko drużynowo, ale też indywidualnie.
  • Nie ma nagród rzeczowych; wszyscy dostają medale, a najważniejsze wyróżnienie to Puchar Fair Play.
  • Uczestnicy demokratycznie decydują o wielu elementach projektu, m.in. o dodatkowych punktach za społeczne aktywności poza boiskowe (wolontariat) czy zaangażowanie w realizację ligi.

CEO: Poza rozgrywkami dla dorosłych osób organizujecie działania towarzyszące dla dzieci. Na czym one polegają? Skąd pomysł, by zagospodarować również ten obszar?

Krzysztof: Pomysł na zajęcia dla dzieci zrodził się w ten sposób, że jedna z wolontariuszek Etnoligi postanowiła zorganizować podobną ligę dla dzieci. Zaprosiliśmy małych uchodźców. Z czasem poznaliśmy lepiej ich sytuację i potrzeby,  zaczęliśmy chodzić do ośrodka i pomagać im odrabiać lekcje. Ponieważ nikt inny nie świadczył stałych działań tego rodzaju, okazało się bardzo ważne, żeby to były stałe zajęcia. Tak powstała świetlica z całym programem edukacyjno-wychowawczym, a sam sport zszedł na drugi plan. Siłą rzeczy podjęliśmy pracę z rodzicami (głównie matkami). W tej chwili świetlica mieści się w ośrodku Dębak, mamy zajęcia minimum trzy razy w tygodniu, plus asystenta rodziny, który doradza kobietom i rozwiązuje ich różne życiowe sprawy. Zatrudniliśmy też asystentów kulturowych w szkołach, gdzie chodzą uchodźcy, a równolegle rozwinęliśmy warsztaty międzykulturowe dla podstawówek w całej Warszawie i na Mazowszu. Oczywiście Etnoliga jako społeczność też angażuje się w te działania, przede wszystkim w postaci wydarzeń kulturalnych czy treningów: najczęściej w takiej formie, że dzieci z ośrodków przyjeżdżają na Etnoligę i robią różne rzeczy wspólnie z piłkarzami i piłkarkami.

CEO: Czy nie myśleliście o poszerzeniu formuły Etnoligi o rozgrywki szkolne lub lokalne w innych miejscach w Polsce?

Krzysztof: Myśleliśmy i myślimy… Oczywiście byłoby super zrobić coś na kształt Etnoligi w innych miejscach, dlatego szukamy możliwości finansowych, zachęcamy kluby sportowe i inspirujemy innych gdzie i kiedy się da. Na przykład teraz… szkoły i energia młodzieży i ich wychowawców to wspaniałe zasoby do takich inicjatyw. Nasza Fundacja może służyć jako przykład i wsparcie dla tych, którzy są tym zainteresowani.

CEO: Wyobrażam sobie, że wraz z przybyciem wielu uchodźców i uchodźczyń z Ukrainy temat integracji poprzez sport może być bardziej aktualny niż kiedykolwiek dotąd. Jakbyś miał zachęcić nauczycieli i nauczycielki do wspierania w tym obszarze, a młodzież do realizacji tego typu projektów sportowych, to co byś im powiedział? O czym warto pamiętać, decydując się na takie inicjatywy?

Krzysztof: W Europie Zachodniej już od wielu lat kluby, szkoły i organizacje pozarządowe wykorzystują sport do poprawy sytuacji najsłabszych grup społecznych czy do rozwiązywania lokalnych konfliktów. Sport – choć jego znaczenie wyrasta z korzystnego oddziaływania na zdrowie, samopoczucie i wygląd człowieka – pełni też ważną rolę kulturową i daje poczucie przynależności społecznej. Szczególnie piłka nożna, pasja dzielona przez miliony ludzi, stwarza naturalne warunki do łączenia jej z działaniami edukacyjnymi i wspierającymi rozwój. W szczególności dotyczy to wymiaru fair play, integracji i przeciwdziałania dyskryminacji. Uniwersalne reguły futbolu pomagają przełamywać bariery tam, gdzie zróżnicowane grupy nie znajdują innego wspólnego języka.

Obejrzyj krótką animację “Z walizką przez świat” i dowiedz się, jak sport pomógł Kubanowi z Kirgistanu przełamać barierę językową i nawiązać relacje z rówieśnikami w szkole.

Dlaczego sport?

  • Atrakcyjna forma ekspresji, ludzie (szczególnie młodzież) mają naturalną potrzebę ruchu: https://epale.ec.europa.eu/pl/blog/edukacja-w-ruchu-europejskie-dobre-praktyki-w-integracji-migrantow-poprzez-sport 
  • Wyrabia prawidłowe nawyki (np. dyscyplina)
  • Dostarcza wzorców osobowych (tzw. ‘role models’, np. znani piłkarze, którzy stali się idolami młodzieży, choć okoliczności rodzinne nie sprzyjały ich karierze, czy znane tenisistki, które są podziwiane za wytrwałość i siłę)
  • W naturalny sposób uczy współpracy, daje poczucie przynależności
  • Uczy realistyczności oczekiwań (w życiu jak w sporcie): umiejętność przegrywania, znajomość własnych ograniczeń
  • Egalitaryzm
  • Uniwersalizm (zrozumiałość reguł), łączenie ponad podziałami

Inne dyscypliny:

  • łucznictwo > precyzja, koncentracja, autokontrola
  • szachy > myślenie strategiczne
  • jazda figurowa na łyżwach > kreatywność
  • pływanie > niezależność, pokonywanie trudności…

Aktywne działania młodzieżowe mogą być odpowiedzią na wyzwania współczesnego świata, takie jak migracje oraz dawać młodzieży poczucie sprawczości w swojej lokalnej społeczności. Można je śmiało łączyć z zainteresowaniami młodych ludzi i ich opiekunów, a rezultaty połączenia często nieoczywistych pomysłów mogą przynieść wiele satysfakcji, ekscytacji, wiedzy i zmiany społecznej. Inspiracjami mogą być materiały:

-> Wykorzystaj  sport jako narzędzie integrujące młodzież polską z młodzieżą z doświadczeniem migracji. Sięgnij do Magdalena Zaborowska (red.), Praktyczny przewodnik dla nauczycieli, animatorów i liderów lokalnych. Graj fair z innymi, Fundacja dla Wolności. W publikacji znajdziesz zagadnienia dotyczące integracji społecznej oraz konkretne ćwiczenia, które wspierają we wprowadzaniu kultury włączającej z wykorzystaniem sportu.

-> Włącz sport do oferty projektów młodzieżowych z poradnikiem Centrum Edukacji Obywatelskiej Młody obywatel na sportowo.

-> Zachęć młodzież, która jest mniej zaangażowana w aktywności sportowe  do przygotowania projektu młodzieżowego dotyczącego migracji, który odda głos migrantom i migrantkom z ich okolicy i uwzględni ich perspektywę. Sięgnij do przewodnika dla młodzieży Storytelling. Jak oddać głos migrantom i migrantkom z sąsiedztwa oraz przewodnika dla nauczycieli i wychowawców Storytelling o migracjach

-> Wykorzystaj lekcję lub godzinę wychowawczą na rozmowę o doświadczeniu migrantów i migrantek w Polsce. Skorzystaj z filmów wraz ze scenariuszami i materiałami do pracy poruszające temat integracji i adaptacji migrantów i migrantek w Polsce: Z walizką klocków przez świat, Opowieść Senait o migracji, Opowieść Stanislava o migracji, Opowieść Mahmouda o migracji, Opowieść Krystyny i Łukasza o migracji

-> Dowiedz się więcej na czym polega proces adaptacji migrantów i uchodźców. Sięgnij do Materiał teoretyczny Centrum Edukacji Obywatelskiej dotyczący wyzwań stojących przed migrującymi osobami.

-> Załóż w swojej szkole Klub Dobrej Rozmowy i zachęcaj uczniów do rozmowy na temat migracji w atmosferze wzajemnego szacunku

Podobne materiały

Publikacja

Przewodnik dla nauczycieli i nauczycielek do pracy nad...

Przewodnik wprowadza do pracy nad kompetencjami SEL w kontekście edukacji filmowej i bezpieczeństwa w sieci.
Zobacz
Artykuł

Polska w trzydzieści lat po wielkiej zmianie. Rozdział...

Rozdział o przemianach społecznych, ustrojowych i ekonomicznych w Polsce po 1989 roku. Pomoc na lekcjach historii i teraźniejszości.
Zobacz
Artykuł

W wielkiej rodzinie narodów. Rozdział 13 podręcznika „Przewodnik...

Rozdział dotyczy tematu przynależności narodowej, mniejszości narodowych i etnicznych oraz kwestii międzykulturowych
Zobacz
Film lub webinarium

Kooperatywa Dobrze- społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstwa

Film o Kooperatywie spożywczej "Dobrze"
Zobacz
Artykuł

Szkoła demokracji. Rozdział 10 podręcznika 'Przewodnik obywatelski.”

Rozdział dotycz tematyki demokracji, aktywności społecznej (stowarzyszenia, związki zawodowe, trzeci sektor) i postaw społecznych.
Zobacz
Artykuł

Na drabinie społecznej. Rozdział 6 podręcznika „Przewodnik obywatelski”

Rozdział dotyczy tematyki nierówności społecznych, podziału władzy, klasy i warstwy społeczne. Pomoc na lekcji historii i teraźniejszości.
Zobacz
Film lub webinarium

Laboratoria Przyszłości – jak mądrze je wykorzystać?

Mądre wykorzystanie sprzętu z programu Laboratoria Przyszłości pomoże rozwijać kompetencje, rozbudzać zainteresowania i angażować uczniów.
Zobacz
Aktualności

Wyniki konkursu dziennikarskiego „Budujemy społeczeństwo otwarte”

Zobacz
Artykuł

Darmowe materiały do nauczania języka polskiego jako obcego

Zestawienie darmowych materiałów do uczenia języka polskiego jako obcego.
Zobacz
Scenariusz lub ćwiczenie

Food waste prevention at our homes

Dzięki ćwiczeniu uczniowie i uczennice poznają zagadnienie marnowania żywności w gospodarstwach domowych i możliwości zapobiegania temu zjawisku.
Zobacz
Publikacja

Model integracji edukacyjnej

Model integracji edukacyjnej to sposób uporządkowania myślenia o wyzwaniach i szansach związanych z integracją uczniów-imigrantów w szkołach.
Zobacz
Film lub webinarium

Jak pobudzać uczniów i uczennice do samodzielnego i...

“W świecie szybkich zmian [..] gubimy się w tym, czym jest wiedza, co jest rzetelną informacją, co
Zobacz
Biblioteka materiałów

Chcesz usystematyzować swoją wiedzę z tego obszaru?

Przejdź do sekcji TEMATY