Deleguj i dziel się przywództwem albo giń

Publikacja

Informacje o materiale

Data dodania: 18.09.2021

Grupa docelowa: Dyrektorzy, Nauczyciele przedmiotowi

Opis materiału

„Pierwszą zasadą zarządzania jest delegacja, nie staraj się robić wszystkiego samemu, ponieważ – nie możesz.” Anthea Turner

Przedstawiam opisaną w artykule Naphtali Hoff sytuację dyrektorów szkół amerykańskich i wyrażone przez nich w badaniach opinie na temat własnej pracy. Sadzę, że realia polskie są podobne. Przytaczam wskazówki, jak dyrektor może ulżyć swemu losowi, jeśli postawi na delegowanie i dzielenie się władzą. Przy wskazówkach proponuję pytania, które pomogą z nich skorzystać.

Sytuacja dyrektora nie tylko w USA

Typowy dzień dyrektora szkoły obejmuje szereg działań związanych z zarządzaniem, takich jak planowanie, zarządzanie personelem i obiektami, nadzór pedagogiczny, spotkania, budżetowanie, planowanie, dyscyplinowanie uczniów, kontaktowanie się z rodzicami i społecznością, raportowanie do kuratorium lub dzielnicy… A najważniejsze zadanie to odpowiadanie na indywidualne potrzeby uczniów. Ta lista nie uwzględnia sytuacji kryzysowych i szczególnych wypadków, które są nieuniknione w szkołach i mogą być bardzo absorbujące.

Aby sprostać tym wymaganiom, dyrektorzy pracują dłużej i są coraz bardziej wyczerpani. Są zobowiązani do uwzględniania wytycznych płynących od ministerstwa i od samorządu i są za wszystko odpowiedzialni.

Badania nad amerykańskimi dyrektorami

Badanie MetLife „Amerykański Nauczyciel: Wyzwania przywództwa w szkole” zrealizowane w 2012 roku wykazało, że trzech na czterech dyrektorów szkół publicznych uważa, że ich praca stała się „zbyt złożona”, a większość twierdziła, że obowiązki dyrektorów szkół zmieniły się znacząco w ciągu ostatnich pięciu lat. Prawie połowa ankietowanych wskazała, że „czują bardzo zestresowani kilka dni w tygodniu”.

Innym czynnikiem przyczyniającym się do tego stresu, jest brak poczucia kontroli nad sytuacją. Według tej samej ankiety tylko 42% dyrektorów twierdzi, że ma kontrolę nad realizacją programów nauczania w swojej szkole, a 43% twierdzi, że ma wpływ na usuwanie „złych” nauczycieli.

Jednak ten brak kontroli nie zmniejsza poczucia odpowiedzialności dyrektorów za codzienność w ich szkołach. Dziewięć na dziesięciu dyrektorów twierdziło, że są odpowiedzialni za wszystko, ale w wielu dziedzinach czują, że nie są w stanie zrobić wiele dla poprawy sytuacji. W konsekwencji następuje zauważalny spadek zadowolenia dyrektorów z własnej pracy. W 2008 r. 68% wskazało, że są „bardzo zadowoleni”, cztery lata później liczba ta spadła do 59%.

Nic dziwnego, że około jedna trzecia ankietowanych stwierdziła, że w ciągu następnych pięciu lat podejmie inną pracę. To może być wielka szkoda dla oświaty, gdyż dotyczy profesjonalistów, dla których edukacja jest pracą ich życia.

DELEGOWANIE

Co można zrobić?

Odpowiedzią jest delegowanie uprawnień i rozproszone przywództwo. Oto kilka wskazówek:

1. Określenie obowiązków. Więcej zostanie zrobione i w bardziej kompetentny sposób, gdy obowiązki każdego będą jasno określone i właściwi ludzie będą wykonywać właściwą pracę w odpowiednim czasie.

2. Te same osoby do tych samych zadań. Ciągłość procesu ma zalety. Warto, aby osoby, które nauczyły się wykonywać pewne zadania i sprawdziły się, stale były za nie odpowiedzialne. Np. osoby, które nauczyły się robić plan lekcji lub przygotowywać akademie. Warto utrzymać tych samych ludzi skupionych na tych samych dobrze wykonywanych zadaniach.

3. Zostawianie dla siebie tylko kluczowych zadań. Dyrektor powinien wybrać kluczowe i ważne zadania i im się poświęcić, a resztę zadań może przypisać innym osobom. W ten sposób głowa dyrektora może być trochę lżejsza.

4. Szkolenie do zadania. Dyrektor powinien pracować wyłącznie nad rzeczami, do których ma wyjątkowe kwalifikacje, a resztę przekazywać przeszkolonemu personelowi pomocniczemu. Przeszkolonemu, co oznacza, że dyrektor delegując zadanie musi być przekonany, że pracownik jest w stanie to zadanie wykonać dobrze. Możliwe, że delegowanie będzie wymagało przeszkolenia, ale czas szkolenia na pewno będzie krótszy niż wykonanie.

5. Władza. Wraz z delegacją musi iść przekazanie w pewnym zakresie władzy. Według słów Craiga Groeschela, założyciela Life Church – „Kiedy delegujesz zadania, tworzysz obserwujących, kiedy delegujesz władzę, tworzysz liderów”. Nauczyciele liderzy otrzymujący zadanie, często skarżą się, że nie mogą go wykonać, gdyż inni pracownicy odmawiają. Delegując zadanie dyrektor musi delegować też uprawnienia.

6. Zaufanie. Delegowanie buduje zaufanie między stronami. Zaufanie jest także potężnym czynnikiem poprawiającym morale i zaangażowanie pracownika. Zaufanie jest obopólne, dyrektor ufa, że pracownik da sobie radę, a pracownik może liczyć na pomoc dyrektora.

7. Monitorowanie i docenianie wykonywanej pracy. Delegacja umożliwia pracownikom rozwijanie różnych umiejętności. Jednak potrzebne są życzliwa kontrola i wsparcie oraz docenienie ich pracy. Te zadania dyrektora wymagają poświęcenia im czasu.

W delegowaniu komunikacja jest potrzebna nieustannie. Ma to pozytywne następstwa, w tym dzielenie się pomysłami i udzielanie wsparcie ze strony dyrektora.

8. Kreatywnośći motywacja. Nowe umysły oznaczają nowe sposoby patrzenia na rzeczy i nowe podejścia do rozwiązywania problemów. Osoby otrzymujące zadanie, mogą mieć nowatorskie pomysły, które nie przyszły dyrektorowi do głowy. Rezultatem jest często innowacyjne, twórcze podejście, znacznie przewyższające pierwotną koncepcję.

Wiele teorii motywacyjnych podkreśla znaczenie odpowiedzialności w doskonaleniu pracy i w rozwoju pracownika. Pracownicy zazwyczaj czują się bardziej zaangażowani, jeśli czują, że dyrektor ma do nich zaufanie i powierza im pewne obowiązki. Ważnym czynnikiem jest danie samodzielność i wyboru pracownikowi w określaniu sposobu realizacji zadania. Delegowanie władzy łączy się z zaufaniem. Rozproszony model przywództwa zachęca liderów do szerszego dzielenia się swoją praktyką, budując wewnętrzną zdolność całego zespołu do zmian i doskonalenia. Powoduje ono, że cały zespół czuje się odpowiedzialny za pracę szkoły. 

9. Świętowanie i docenianie. Świętowanie jest bardzo ważne w szkole i dotyczy nie tylko sukcesów uczniów, ale również pracowników. Takie świętowanie i docenianie wpływa motywująco na wszystkich pracowników i sprzyja braniu na siebie dodatkowych obowiązków.

Delegowanie jest trudnym zadaniem dla każdego szefa. Często dyrektor woli sam wykonać zadanie, bo wie, ze będzie wtedy wykonane dobrze.  Jednak takie myślenie prowadzi do zmęczenia i wypalenia. Trzeba delegować zadania i warto się tego nauczyć.

Podobne materiały

Film lub webinarium

Jak reagować na przemoc w klasie?

Sytuacje przemocowe między uczniami należą do najtrudniejszych, z jakim mierzą się w szkole nauczyciele i nauczycielki.
Zobacz
Artykuł

Informacja zwrotna. Cud w szkole i w domu.

Poznaj informację zwrotną, która zawiera wskazanie i docenienie dobrych elementów pracy ucznia, oraz pokazuje to, co wymaga
Zobacz
Film lub webinarium

Niezbędnik dokumentalny. Jak korzystać z filmów dokumentalnych na...

Podczas webinaru przyjrzeliśmy się wykorzystaniu filmów dokumentalnych w pracy edukacyjnej – zarówno w warstwie analizy i interpretacji,
Zobacz
Film lub webinarium

Jak tworzyć warunki, które wzmacniają zaangażowanie nauczycieli?

Jak tworzyć warunki w szkole, w których nauczyciele i nauczycielki będą chętniej się angażować.
Zobacz
Film lub webinarium

Moja i twoja, czyli nasza. Jakiej szkoły chcą...

Jak stworzyć środowisko, które sprzyja uczniom i uczennicom, wzmacnia ich aktywność oraz otwartość na innych.
Zobacz
Artykuł

Współpraca z organizacją społeczną

Jak prowadzić współpracę z organizacją społeczną, by korzyści dla placówki oświatowej były jak największe.
Zobacz
Artykuł

Kręgi Naprawcze jako forma rozwiązywania konfliktów w szkołach

Artykuł „Kręgi Naprawcze jako forma rozwiązywania konfliktów w szkołach” ma na celuprzedstawienie metody Kręgów Naprawczych, genezy ich
Zobacz
Artykuł

Scenariusz zebrania z rodzicami

Zobacz
Artykuł

Diagnoza kompetencji przedmiotowych uczniów z doświadczeniem migracji

Ocena wiedzy z zakresu poszczególnych przedmiotów jest jedną z kluczowych aktywności podejmowanych przez nauczycieli w ramach ewaluacji.
Zobacz
Artykuł

Działania szkół odpowiadające na wyzwania wynikające z potrzeb...

W poniższym zestawieniu prezentujemy dobre praktyki, które odnoszą się do zaspokajania potrzeb dzieci i młodzieży w zakresie
Zobacz
Artykuł

Działania szkół odpowiadające na wyzwania wynikające z potrzeb...

W poniższym zestawieniu prezentujemy dobre praktyki, które odnoszą się do zaspokajania potrzeb społecznych dzieci i młodzieży.
Zobacz
Artykuł

Działania szkół odpowiadające na wyzwania wynikające z potrzeb...

W poniższym zestawieniu prezentujemy dobre praktyki, które odnoszą się do zaspokajania potrzeb emocjonalnych dzieci i młodzieży.
Zobacz
Biblioteka materiałów

Chcesz usystematyzować swoją wiedzę z tego obszaru?

Przejdź do sekcji TEMATY