Artykuł
Co dyrektor może zrobić dla doskonalenia pracy nauczycieli i dla ich satysfakcji z wykonywania zawodu?
Kultura pracy szkoły w dużym stopniu zależy od jej dyrektora. Czasami tak jest, że nowy dyrektor zastaje sytuację, którą trudno mu zmienić. Jednak tak samo jak uczniowie, którzy szybko przyzwyczajają się do norm i reguł, tak i nauczyciele przyjmują propozycje dyrektora. Przedstawię kilka propozycji, co warto zrobić.
Organizacja współpracy nauczycieli w zespołach zadaniowych.
Czas nauczycieli w szkole jest zorganizowany wokół prowadzenia lekcji. Nie ma za dużo czasu na uczenie się wzajemnie od siebie, na dyskusje o warsztacie pracy. Dużo jednak zależy od inicjatywy dyrektora szkoły. W każdej szkole działają zespoły zadaniowe i przedmiotowe. Jednak nie w każdej są one użyteczne dla nauczycieli. Nie wystarczy tylko powołać zespoły, trzeba jeszcze:
- Zbadać jakiego rodzaju zespoły są potrzebne.
- Interesować się ich osiągnięciami. Znaleźć czas na rozmowę o tym, nad czym zespół pracuje, jakie ma osiągnięcia i w czym można mu pomóc.
- Nie wymagać sprawozdawczości dla niej samej. Sprawozdawczość osłabia chęć nauczycieli do uczestnictwa w zespole.
- Dać możliwość wyboru zespołu, w którym nauczyciel chce działać.
- Dać zespołowi możliwość podejmowania decyzji i brania za te decyzje odpowiedzialności.
- Doceniać działanie zespołu na forum spotkań rady pedagogicznej. Doceniać trzeba za konkret, a nie ogólne.
- Nie utrzymywać zespołów, których członkowie nie mają do siebie zaufania i uczestniczą w nich z przymusu.
- Znaleźć liderów do prowadzenie zespołów lub zaproponować przywództwo przechodnie.
- Nie obciążać zbytnio obowiązkami osób, które przyjmują rolę lidera zespołu.
Otworzyć drzwi klas
Dyrektor może wprowadzać zasadę otwartych drzwi klas, czyli zaproponować wzajemne wizyty nauczycieli na lekcjach i ich omawianie. Na początku może się to spotkać z oporem nauczycieli, dlatego dyrektor sam może otworzyć drzwi swojej klasy. Zaprosić do siebie na obserwację lekcji innych nauczycieli i zachęcić do przekazywania mu uwag. Jeśli nauczyciele zauważą, że ich uwagi służą warsztatowi pracy dyrektora, to sami włączą się w obserwacje. Ważne jest, aby obserwacja nie była oceniająca, ale doskonaląca.
Pytać nauczycieli
Pytać nauczycieli o ich oczekiwania i planowanie rozwoju oraz zasięgać ich opinii w jak największej liczbie spraw. Dyrektor nie musi stosować się do zdania nauczycieli, może tylko zasięgać ich opinii i brać je pod uwagę.
Można zacząć od zadania pytania dotyczące ich samych. Na przykład można zadać dwa pytania i poprosić każdego nauczyciela o odpowiedź:
- Z jakich spraw w twojej pracy z uczniami jesteś w tym roku dumny?
- Jakie trzy rzeczy myślisz, że powinieneś zmienić lub nad nimi pracować?
Można proponować i uzyskiwać opinię nauczycieli na temat form i tematów doskonalenia zawodowego. Dobrze jest proponować nauczycielom różne formy rozwoju. Można np. wywiesić na tablicy ogłoszeń w pokoju nauczycielski pytanie: Kto się przyłączy do inicjatywy….? A następnie, gdy znajdzie się grupa chętnych, warto jej zaproponować wybór: miejsca i czasu spotkania, zakresu inicjatywy, osób wspólnie pracujących itd., następnie interesować się pracą grupy.
Spotkania pozaszkolne
Nauczyciele mają dużo pracy i często nie mają czasu na spotykanie się po lekcjach. Dlatego można im w tym pomóc, organizując od czasu do czasu spotkania tematyczne dla chętnych osób. Takie spotkanie może być połączone z małym poczęstunkiem, powinno przebiegać w przyjaznej atmosferze i nie może być długie. Tematy spotkań mogą tworzyć sami nauczyciele, wtedy dyskusja na dany temat może być pomocna w pracy, np. tematem może być: Jak organizować pracę uczniów w małych grupach?.
Można pokusić się o spotkania towarzyskie integrujące zespół, np. wspólne wyjście na kręgle, czy do kawiarni. Warto na takich spotkaniach doceniać się wzajemnie. Np. można poprosić, aby każdy powiedział coś dobrego o innym nauczycielu, można nawet napisać to na kartkach, wtedy zazwyczaj nauczyciele zabierają karteczki pisane do nich i przechowują długo.
Bardzo dobrze integrują zespół nauczycielski wyjazdowe rady pedagogiczne. Można w tym czasie bez pośpiechu omówić wszystkie sprawy i jednocześnie poznać się lepiej. Warto podczas nich zrobić szkolenie lub warsztat z tematu, który wybiorą nauczyciele.
Inspirowane artykułem Tracey Smith dyrektora Brookwood Elementary School w Forsyth County, Georgia.
