Piąta strategia OK

Informacje o materiale

Data dodania: 12.01.2022

Grupa docelowa: Dyrektorzy, Nauczyciele przedmiotowi, Specjaliści w szkole, Wychowawcy

Artykuł

Wspomaganie uczniów, by stali się odpowiedzialnymi autorami procesu swojego uczenia się.

Istotą tej strategii jest wspieranie uczniów w stopniowym nabywaniu umiejętności samoregulacji w uczeniu się. Co to oznacza w praktyce? – tworzenie przez nauczycieli takich sytuacji, w których uczniowie będą mogli próbować samodzielnego planowania, monitorowania i podsumowania uczenia się.

 

Iluzja samodzielności w uczeniu się

Dzieci i młodzież nie staną się autorami swojego uczenia się automatycznie wraz z wiekiem. Potrzebują świadomego wsparcia dorosłych, którzy mogą stać się sojusznikami uczniów i zadbają o pole do rozwijania samodzielności. Jest na to miejsce i w szkole, i w domu.

Włączenie uczniów w planowanie procesu uczenia się

W planowaniu procesu uczenia się pomoże włączanie uczniów w określanie celów lekcji. Częste zastanawianie się nad własną wiedzą, czego mogę i chcę się nauczyć pomaga w kształtowaniu nawyku myślenia o samorozwoju. Kiedy uczniowie formułują cele samodzielnie, utożsamiają się z nimi i zwiększają poczucie odpowiedzialności za ich osiągnięcie oraz wzmacniają motywację do działania.

Siła motywacji

Nauczyciel może wspierać procesy motywacyjne i pomagać uczniom w budowaniu poczucia sprawczości poprzez odpowiednio dobrane zadania. Siła motywacji powinna być dopasowana do ważności zadania. Może być optymalna jeśli zadanie jest ważne i równocześnie wykonalne. Może być zbyt silna (np. wzmacniana rywalizacją albo warunkowana karą lub nagrodą) i wtedy dezorganizuje uczenie się. Może też być za słaba, gdy zadanie jest mało ważne, zbyt łatwe, albo ćwiczy umiejętności już opanowane, co działa demobilizująco.

Poczucie sprawczości

Poczucie sprawczości w odniesieniu do uczenia się powstaje, gdy uczeń jest świadomy swoich zasobów i potrafi je wykorzystać, aby robić postępy w wiedzy, umiejętnościach i reprezentowanych przez siebie postawach. Nauczyciel może wspomagać w tym swoich uczniów za pomocą informacji zwrotnej (także koleżeńskiej), która pozwala uczniom nabrać przekonania, że są w stanie się nauczyć, że robią widoczne postępy, że mają prawo do popełniania błędów lecz potrafią je poprawić, że mogą pomóc innym w uczeniu się, że mogą odnosić sukcesy i świętować je wypłacając sobie wewnętrzne nagrody.

Możliwość wyboru

W kształtowaniu umiejętności uczenia się niemal magicznie działa umożliwienie uczniom dokonywania wyboru. Nauczyciele mogą pozwolić na podejmowanie decyzji dotyczących np.: wyboru zadania i koncepcji rozwiązania, formy pracy (indywidualnej lub zespołowej), sposobu prezentacji wyników, wyboru źródeł informacji, formy notatki, sposobu podsumowania lekcji itd. W wielu przypadkach będzie to wymagało wcześniejszego przygotowania przez nauczyciela co najmniej dwóch możliwych wariantów, np. zadań, materiałów, alternatywnych form pracy, a czasem konieczność dokonania wyboru pojawi się spontanicznie i wtedy warto ją uchwycić i wykorzystać. 

Rola nauczyciela w planowaniu uczenia się uczniów

Planowanie uczenia się to także dobra organizacja i gospodarowanie czasem przeznaczonym na naukę. Nauczyciel może modelować podczas lekcji np.: tworzenie planu rozwiązania zadania (kolejne kroki), tworzenie listy zadań i szacowanie czasu ich wykonania, przygotowanie otoczenia i materiałów potrzebnych do uczenia się, planowanie terminu i sposobu zbierania danych, dzielenia na partie dłuższego materiału, rozłożenia w czasie nauki własnej, aby nie pozostawiać jej na ostatnią chwilę. Nie wystarczy uczniom o tym powiedzieć, trzeba to z nimi przećwiczyć podczas lekcji idąc małymi krokami.

Stawianie pytań i autorefleksja uczniowska

Samokontrola postępów w uczeniu się może być kształcona poprzez wdrażanie uczniów do stawiania sobie pytań na temat przyswajanego materiału, rozumienia treści, przydatności zdobytej wiedzy i sposobu jej wykorzystania. Nauczyciel, który wspomaga samoregulację uczniów, zapewnia im czas na autorefleksję i regularnie ją wywołuje, np. po wykonaniu zadania przez uczniów i w podsumowaniu lekcji, a czasem na jej początku, gdy refleksja odnosi się do wcześniejszych lekcji lub samodzielnej nauki w domu. Pomaga to uczniom w uświadomieniu sobie co już umieją, a czego jeszcze nie potrafią, jakie mają dowody swojego uczenia się, co jest jeszcze niedoskonałe w ich uczeniu się i jak mogą ten proces usprawnić, jakie są ich ulubione strategie uczenia się i jakie przynoszą efekty, czy postępy w nauce są dla uczniów satysfakcjonujące i dlaczego, jak wykorzystają to, czego się nauczyli.

 

Podobne materiały

Film lub webinarium

Webinarium Środowisko przyrodnicze lokalnie

Zapraszamy do obejrzenia webinarium, podczas którego porozmawiamy o globalnych wyzwaniach środowiskowych i możliwościach lokalnych działań.
Zobacz
Film lub webinarium

O budowaniu sieci wsparcia dla nauczycieli

Zobacz
Artykuł

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna dla ukraińskich uczniów w szkołach

W niniejszym materiale zawarto podpowiedzi, w jaki sposób prowadzić rozpoznawanie potrzeb i możliwości uczniów ukraińskich.
Zobacz
Artykuł

Jak przyjmować w szkole nowych uczniów? 6 najważniejszych...

Materiał  skierowany jest do dyrektorów szkół, którzy mierzą się z nadal trwającym napływem uczniów z Ukrainy.
Zobacz
Film lub webinarium

Ocenianie, które pomaga w nauczaniu i uczeniu się....

Sposób oceniania wywołuje gorące dyskusje z rodzicami i wewnątrz rady pedagogicznej. Podjęcie tej rozmowy jest pierwszym krokiem
Zobacz
Scenariusz lub ćwiczenie

Równość płci na świecie. Scenariusz

Scenariusz ma na celu zachęcanie dziewcząt do podejmowania wyzwań w ramach nauki przedmiotów ścisłych i przyrodniczych.
Zobacz
Scenariusz lub ćwiczenie

Co zrobić, by projekt cały czas trwał? Ćwiczenia

Niniejszy materiał ma pomóc w realizacji projektu młodzieżowego i utrzymaniu motywacji młodzieży przy realizacji wyznaczonych celów.
Zobacz
Scenariusz lub ćwiczenie

Projekt osadzony lokalnie. Ćwiczenia

Niniejszy materiał ma pomóc w realizacji projektu młodzieżowego i znalezieniu lokalnych sojuszników. Poznasz sposoby realizacji projektu w
Zobacz
Scenariusz lub ćwiczenie

Krytyczna postawa wobec mediów. Ćwiczenia

Materiał ma pomóc w realizacji projektu młodzieżowego i wzmacniania wiedzy na temat aktualnych wyzwań. Poznasz metody weryfikacji
Zobacz
Publikacja

Jak uczyć o klimacie? Praktyczny przewodnik po rzetelnej...

Jak uczyć o klimacie? Praktyczny przewodnik po rzetelnej edukacji klimatycznej
Zobacz
Gra

Włącz szkołę dla klas 1-3

Scenariusz i gra dla klas 1-3 o wolontariacie i organizacjach społecznych. Kim jest wolontariusz, co robią organizacje
Zobacz
Artykuł

Krytyczne myślenie a ochrona środowiska – na co...

Artykuł porusza kwestie krytycznego myślenia w ochronie środowiska wokół takich zagadnień jak: segregacja odpadów, transport oraz fast
Zobacz
Biblioteka materiałów

Chcesz usystematyzować swoją wiedzę z tego obszaru?

Przejdź do sekcji TEMATY